mrt 02 2010

Interviewen – 45 voorbeeldvragen

Published by at 11:36 am under Tims teksttips

Een goed verstaander heeft aan een half woord genoeg. Genoeg om te begrijpen waar zijn gesprekspartner over praat. Maar of dat genoeg is om een brochuretekst op te baseren? Niet bepaald. Ervaren tekstschrijvers interviewen dan ook flink door. Op zoek naar het verhaal dat ergens in de hoofden van de geïnterviewden verstopt zit. Een basistekst die je eruit kunt trekken door kritisch te interviewen, zoals journalisten vaak doen. Naar voorbeeld van Rodin; met een beitel. “Het beeld zit al vervat in de steen, ik hoef alleen het overtollige steen eromheen te verwijderen.” Een uitstekende journalistieke werkwijze voor een onthullend artikel. Een rampzalige methode voor commerciële copywriters.
 
Om een ijzersterke, wervende brochuretekst te schrijven, moet je weten wat de achterliggende doelstellingen, voordelen en beperkingen van een product of dienst zijn. De interviewkandidaat moet – voor eigen bestwil – met de billen bloot. En dat doet hij alleen als hij je vertrouwt. Als hij begrijpt dat je ook de niet voor publicatie geschikte informatie nodig hebt. Puur voor de beeldvorming. Niet om te reproduceren in een tekst.
 
Verruil de beitel voor een bandrecorder
Stel de opdrachtgever gerust. Leg uit dat hij straks de eerste is die de ruwe versie onder ogen krijgt. Dat er daarna nog alles aan versleuteld mag worden. Sommige vragen wil je stellen in de hoop dat ze bruikbare kreten en zinsneden voor de tekst opleveren. Andere vragen stel je om erachter te komen wat de grenzen zijn. Zet vervolgens de bandrecorder aan. En ga in alle rust voor een goed gesprek.
 
Interviewdoelstelling
Wat prettig werkt, is dat je globaal al weet hoe de brochuretekst eruit komt te zien, zodat uitsluitend nog een paar woorden nodig zijn. Natuurlijk, de ene brochuretekst is de andere niet. Toch weet je op voorhand al dat er een paar regels komen over de voordelen voor de lezer. De verschillen van het product met andere producten. Wat is de achterliggende visie. Bedenk vooraf een stel zinnetjes naar dit model, en vraag vervolgens simpelweg naar het antwoord:
 
“Uiteraard is <product/dienst/concept> geknipt voor A, B en C.”
“Nieuw is dat <product/dienst/concept> nu ook onderscheidend is in D, E en F.”
“Want wat wij belangrijk vinden, is G.”
“Een perfecte H voor uw I.”
 
Gestructureerd interviewen
Hieronder vind je een lijstje met voorbeeldinterviewvragen. Een totaal niet gestructureerde bonte verzameling, die je nog helemaal moet toeschrijven op het interview dat je morgen hebt. Het is de kunst om de vragen vóór ieder interview zo te herfomuleren, uit te breiden en dusdanig in volgorde aan te passen, dat je de opdrachtgever niet de stuipen op het lijf jaagt. Hou er bovendien rekening mee dat gesprekken nog wel eens een andere wending nemen. Zorg daarom dat je de vragen uit je hoofd kent, zodat je daar makkelijk op inspringt.
 
Nog iets waar je op kunt anticiperen is de stilte die valt als je de eerste keer vraagt: “Hoe zou u deze dienst in één zin omschrijven.” Aangezien je deze zin straks wel prominent op papier wilt hebben, kun je de vraag na een uur interviewen best herhalen. Grote kans dat de gesprekspartner inmiddels vol in zijn verhaal zit en zowaar met een perfect bruikbare regel tekst antwoordt. Een mooi resultaat van het gedegen voorbereiden en slim afnemen van het interview.
 
Succes!
T
 
Voorbeeldvragen interview
 
1.     Bedrijfs- of productnaam,  waarom is destijds voor die naam gekozen?
2.     Hoe kunnen we het bedrijf straks het best omschrijven? Als een organisatie die…
3.     Wat is de gebruikelijke invalshoek tot nu toe bij de presentatie (verkoop / marketing) van het bedrijf (/diensten) in kennismakingsgesprekken?
4.     Wat zijn de belangrijkste USP’s om jullie in te schakelen?
5.     Waar leg je nog meer graag de nadruk op? Waar leg je liever niet de nadruk op?
6.     Als je nu niet zozeer het product moet verkopen, maar de droom (niet het fitnessapparaat, maar de vrienden en het gewonnen zelfvertrouwen) hoe zou je dat omschrijven?
7.     Hoe zou het onderschrift dat nu ‘xxxx’ is, nog meer kunnen luiden?
8.     Kun je eigenlijk stellen dat ‘xxxx’ een dochter van ‘yyyy’? is / ‘opvolger’, ‘erfgenaam’. Of ligt die relatie heel anders?
9.     Heeft het bedrijf aandeelhouders?
10.    Kun je de missie / visie / en het doel omschrijven?
11.    Wat was de eerste noemenswaardige opdracht / klant / klus / of uitdaging voor jullie?
12.    Kun je de verschillende kernactiviteiten van het bedrijf individueel benoemen?
13.    Wie zijn de belangrijkste doelgroepen per kernactiviteit? Bedrijven (welke omvang/branche?, wie spreek je daar vooral?,  Spreken die Engels/Nederlands? / meer?)
14.    Wie wil je met de website of brochure vooral aanspreken? Iedereen komt op dezelfde pagina: welke van de doelgroepen is het grootst? Welke het belangrijkst?
15.    Waar verdien je nu het meest op? Wat zijn ideale klanten/projecten? Waar zou je er nog meer van willen hebben?
16.    Heb je ook dingen die erbij horen, maar die je liever niet doet?
17.    Waar ligt de kracht of de voorkeur van het bedrijf als je moet kiezen tussen A of B? Tussen X of Y?
18.    Waarin onderscheidt het bedrijf zich van haar concurrenten? Is er sprake van concurrentie in jullie specialisatie? Op welk niveau speelt zich dat dan af?  
19.    Wat is nu echt kenmerkend / karakteristiek voor het bedrijf?
20.    Zijn jullie innovatief / origineel / etc.? Waarin uit dat zich? (projecten, maar ook in dienstverlening bijvoorbeeld?)
21.    Waar is het bedrijf niet goed in?
22.    Hoe zou een klant van jullie het bedrijf aan een ander omschrijven? (identiteit / imago)
23.    Hoe zou je graag omschreven willen worden door klanten?
24.    Wat zou je ze het liefst vertellen?
25.    Waar vraagt de markt op dit moment veel om? Wat zijn in jullie tak van sport de buzzwoorden?
26.    Welk jargon staat je tegen? (schaalbaarheid, kosteneffectiviteit, oplossingen)
27.    Maak de zin af: jullie zijn pas echt tevreden als…?
28.    Wat voor type projecten hoop je over vijf jaar te hebben/doen?
29.    Wil je de omvang van het bedrijf in aantallen medewerkers wel/niet benadrukken?
30.    Hoeveel mensen hoop je over vijf jaar in dienst te hebben?
31.    Stel dat je plotseling meer mensen nodig hebt wegens een bepaalde ontwikkeling: wat voor type mensen zoek je dan?
32.    Is het bedrijf aangesloten bij een branchevereniging? Waarom niet/wel? Wat is de meerwaarde?
33.    Welke stempels/certificeringen wil je genoemd hebben?
34.    Wil je samenwerkende bedrijven/partijen (evt. mede-investeerders e.d.) vermelden? Zo ja hoe?
35.    Op welke concullega/concurrent zou je stiekem wel een beetje willen lijken? Wat doen zij goed? Hoe presenteren zij zich?
36.    Wat is het slechtste xxxx-bedrijf dat je kent? Waarom?
37.    Hoe uniek zijn jullie wat dat betreft?
38.    Hoe wil het bedrijf vooral niet bekend staan, hoe nog meer niet?
39.    Vijf bijvoeglijke naamwoorden die bij het bedrijf passen (betrokken, creatief, goed, daadkrachtig, snel, continuïteit etc)?
40.    Het bedrijf in één zin?
41.    Wat moet zeker nog genoemd worden, dat we nog niet besproken hebben?
42.    Wat kunnen we beter niet zeggen, welke woorden kreten onderwerpen liggen gevoelig?
43.    Hoe goed of slecht vind je de huidige tekst qua insteek / stijl / woordkeuze?
44.    De teksten worden per pagina bij voorkeur kort: wat moet er zéker instaan? Of: minimaal welke informatie?
45.    Wat moet bijblijven na het lezen? Hoe moeten ze aan jullie terugdenken ‘o ja dat zijn die jongens die…’
46.    Etc…

NB Tip: Schrijf bij iedere vraag vooraf de antwoorden die je verwacht of hoopt te horen, zelf alvast uit (waar mogelijk). Zodat je – uitsluitend als dat nodig is – tijdens het interviewen kunt helpen ter verduidelijking van de vraag, of om wat aan te kunnen bieden ter inspiratie.

15 responses so far

Trackback URI | Comments RSS

Reageer!