Ik citeer: “‘Herhaalde vertogen van de redactie mochten niet baten’, aldus Huisman.” Zomaar een zin uit een NRC-artikel waaruit blijkt dat de journalist geen moeite heeft gedaan om een alternatief voor het dodelijke ‘aldus’ te bedenken. De zin had namelijk ook kunnen luiden ‘…mochten niet baten’, betoogt Huisman. Vindt Huisman. Doceert Huisman. Doet Huisman zijn beklag. Concludeert Huisman. Verzucht Huisman. Moppert Huisman. Fluistert Huisman. Mompelt, lispelt, stelt, vertelt, spreekt; er zijn vele honderden uitstekende alternatieven voor ‘aldus’.
 
Continue Reading »

De weersverwachting voor de komende dagen, heeft het woord van de week afgedwongen. Warmtegolf! Met dank aan Piet.

Het eerste boek wat iedere aspirant-schrijver moet lezen is ‘How to win friends and influence people’ van Dale Carnegie (uit 1936). Let wel: lees de Engelstalige versie – de Nederlandse vertaling is volstrekt onleesbaar. Wat mogelijk verklaart waarom Carnegie hier minder mensen voor zich heeft gewonnen, dan in de Verenigde Staten? Zou kunnen. Zou zelfs heel goed kunnen als je afgaat op wat deze boerenzoon geschreven heeft over wat teksten met lezers doen. Ze roepen namelijk emoties op. En emoties zijn fysiologische processen in ons lichaam, die soms flink de overhand hebben bij het nemen van beslissingen of maken van keuzes. Klinkt vaag? Ja! Blijf er dus nog even bij.
 
Wat Carnegie beschrijft is dat het bijvoorbeeld een natuurlijk fenomeen is, dat als je ‘ja’ zegt je wenkbrauwen iets omhooggaan, en als je ‘nee’ zegt, je eerder fronst. Ook krom je je rug wat meer als je ‘nee’ zegt (of denkt!), verandert de stand van je mondhoeken, en vinden er nog meer zaken minder zichtbaar – inwendig – plaats. Lichamelijke processen die op subtiele wijze van invloed zijn op hoe je vervolgens aankijkt tegen die aanbieding in die verkoopbrief, een uitnodiging in een liefdesbriefje, of dat voorstel in een zakelijke mailtje.
 
Dale’s devies luidt dan ook: zorg dat je zo min mogelijk negatieve kreten in teksten stopt. Ze zijn – hoe subliminaal ook – wezenlijk van invloed op hoe je teksten ontvangen worden. Wil je meer respons op die mailing? Wil je een blije opdrachtgever aan de lijn vijf minuten na het versturen van de concepttekst? Wil je zo min mogelijk correctierondes? Schrap dan de volgende woorden eens – waar mogelijk – uit je tekst:
 
Nee
Niet
Jammer
Maar
Helaas
Behalve
Tegen
Nooit
Etc.
 
Ik verzeker je dat je de lezer daar een heel groot plezier mee doet!
 
T
 
PS In heeeeeeel veel gevallen kun je ‘maar’ makkelijk vervangen door ‘en’. (We begrepen de theorie, maar nu was het tijd voor de praktijk! -> We begrepen de theorie, en nu was het tijd voor de praktijk!)

Wordt het Nederland, Duitsland of Griekenland, of ben je er nog niet uit? Verleg dan samen met Tekstschrijver Tim je grenzen. De volgende populaire bestemmingen bieden allen nog instant last minute inspiratie. Nu, à la minute, in prijs verlaagd:
 
- Caravanland is één van Nederlands oudste caravanbedrijven dat gespecialiseerd is in jonge gebruikte tourcaravans van 3 tot 8 meter.
-  Blu-ray-schrijven zijn vanaf volgende maand prominent aanwezig in de vestigingen van Videoland en Movie Max.
-  Scooterland, voor het afsluiten van een leasecontract voor een scooter.
-  Bekijk en bestel online vele soorten kantoormeubelen. Van bureaustoel tot barkruk, van vitrinekast tot brandkast, u vindt alles bij Kantoormeubelland.
-  Autoland. Universeel BOVAG-bedrijf. Verkoop,onderhoud en reparatie van gebruikte auto’s
-  Welkom op Kookland.nl. Een site van en voor kookliefhebbers
-  Computerland - De no-nonsense computerwinkel.
-  Welkom bij Telefoonland! Verkoop van telefoons en telefoonaccesoires voor alle merken mobiele telefoons.
-  Uw huis verkopen? Vind uw makelaar bij Makelaarsland.
-  Reclameland: Ansichtkaarten • Briefpapier • Bureauonderleggers • Compliment Cards • Entreekaarten
-  Ik wil u van harte welkom heten op de site van Kinderland.nl uit Ede.
-  Keukenland en Tuinmeubelcentrum Wijhe is een jong en dynamisch bedrijf met 14 actieve en competente medewerkers welke zich gespecialiseerd hebben.
-  Tekstland. Tekstschrijvers: voor copywriting en tekstredactie, notuleren, interviewen en vertalingen.
-  De Hardwareshop voor al uw PC’s, laptops, onderdelen en rand apperatuur voor bodemprijzen: hardwareland!
-  Plantland. Op zoek naar groene planten, bloeiende planten of planten met toegevoegde waarde? Dit is uw online informatiebron.
 
En dan hebben we pas het topje van ijsbergland aangestipt! Je zou wel gek zijn om nog naar een onbewoond eiland te verlangen.

De Nederlandse Marina Orlova schoot me gisteren op MSN aan. Dat ik eens iets moest schrijven over het feit dat zij het woord jaknikker met enige regelmaat uitgesproken hoort worden als ‘jak nikker.’ Ik schudde nog driftig nee, maar ik typte natuurlijk braaf ‘oké’. Als was in haar handen. Jak nikker. Een fenomeen vergelijkbaar met het roepen van Fraaaaaank, als je ‘boeien’ bedoelt, in de zin dat iets niet boeiend, of niet belangrijk is? Ik heb geen idee. Wel weet ik dat nikker nog niet zo heel lang geleden een niet-beladen woord was.
 
In de boeken van Chris van Abkoude (Pietje Bel – eerste boek 1914) worden de nodige nikkers opgevoerd. Toegegeven; wat de negerts zelf ervan vonden om zo betiteld te worden, daar schonken de blanke broeders in den dagen der suprematie nog bar weinig aandacht aan. Getuige ook de komst van de negerzoen in 1920. 
 
Deksels
De tijden zijn veranderd. Wij – kuch – Nederlanders, aangevoerd door de door ons gekozen leiders van het CDA en de ChristenUnie, vinden dat je niet harder dan 100 kilometer per uur mag rijden op de snelweg, we vinden roken uit den boze, negerzoenen hebben we de toegang tot onze supermarkten ontzegd,  en God verhoede dat je een cartoon tekent die de draak steekt met een bevolkingsgroep. Tenzij het Belgen betreft, want die tappen ook mopjes over ons. 
 
Wat we lijken te vergeten volgens mij, is dat het formaliseren van ‘normale’ omgangsvormen ook uitdaagt. In een keurslijf gevangen is het simpelweg lekker om af en toe de teugels te laten vieren. Lekker politiek incorrect te zijn. Of zelfs een klein beetje (want we blijven Nederlanders), stout. Het is op zijn Jiskefets gniffelen geblazen, als we jak nikkers zeggen, spreken over negerts en derden negeren met de klemtoon op de eerste e.
 
Welnu. De definitie van jaknikken is bevestigend knikken en de betekenis grenst aan ‘geen mening hebben’. Hij die een ander daarvan beticht en dat doet door te spreken over ‘jak nikker’, is in mijn ogen dan ook als de pot die de ketel verwijt dat hij zwart ziet. Een onvervalste raszuivere jaknikker.
 
Met opgeheven vinger groetend,
Tim
 
PS Herman Finkers speelde ooit eens feilloos in op onze kleingeestigheid, met een alternatieve versie van het oud Hollandsche ‘Geen ja en geen nee’. Hij doopte het om tot ‘Geen jagers, geen negers’ en had daarmee de lachers op zijn hand. Bij mijn weten zonder iemand te schofferen. 

Net zo goed als een sterke titel bijdraagt aan de lof die je oogst met een schrijfwerkje, is de laatste zin ervan van wezenlijk belang voor succes. Ik noem het het Domino’s principe. Deze pizzaketen heeft namelijk ooit eens bedacht dat het laatste hapje van een pizza altijd een stukje rand is, en maakt daarom pizza’s met een lekker zachte, krokante rand (versus een harde en droge). Zo eindigt de ‘beleving’ (yuk…) altijd met een prettige laatste hap. Menig tekstschrijver kan hier een voorbeeld aan nemen. We schrijven tenslotte geen poëzie, noch romans: we worden betaald om de lezer op zijn wenken te bedienen. 
 
Maak het lezers gemakkelijk. Met korte zinnen. Een logische opbouw. Duidelijk samenhangende verbindingen. Een helder concept. En met een laatste zin die hem niet in het ongewisse laat. Is het artikel of de boodschap klaar? Laat dat dan blijken in de laatste zin. Moet hij iets doen? Zet dát dan in die zin. Moet de conclusie nog eens aangehaald worden? Gewoon doen. Doe onder geen beding een beroep op tijd, of denkvermogen, van de doelgroep als dat niet de doelstelling is. Hoe? Dat zal ik – als dat op prijs gesteld wordt – komende periode behandelen. De essentie komt in alle gevallen neer op wat de alleszins verdorven Salieri ooit aan Mozart adviseerde:
 
Mozart: [of his great opera, “Figaro”] Nine performances! Nine, that’s all it’s had! And withdrawn!
Salieri: I know, I know, it’s outrageous. Still, if the public doesn’t like one’s work, one has to accept the fact gracefully.
Mozart: But what is it that they don’t like?
Salieri: I can speak for the emperor. You make too many demands on the royal ear. The poor man can’t concentrate for more than an hour… you gave him four.
Mozart: What did you think of it yourself? Did you like it at all?
Salieri: I thought it was marvelous.
Mozart: Of course! It’s the best opera yet written, I know it… Why didn’t they come?
Salieri: I think you overestimate our dear Viennese, my friend. You know you didn’t even give them a good bang at the end of songs, to let them know when to clap?
Mozart: I know, I know, maybe you should give me some lessons in that…
 
Hulde!

“Copypasten is een werkwoord”, opende de BNR verslaggever het interview met de Stichting Copyright & Nieuwe Media vandaag. Ik kan me daar goed in vinden. Ik copypaste ook wel eens iets. Van Word naar een mailtje bijvoorbeeld. Copypasten is namelijk niet hetzelfde als plagiëren (wat het onderwerp van de discussie was). Tijdens het boeiende gesprek – bezoek vooral ook eens http://cnm.mindz.com/ – dwaalde ik in gedachten af. Ik copypaste, jij copy-paste, hij copy/paste, wij copy pasten, zij copypasten. En hoe gaan we het met verleden tijd doen? Hanteren we dit model? -> http://www.onzetaal.nl/advies/skaten.php Dus “ik copypastete gisteren.” Of gaan we wat uiteindelijk in de praktijk voor iedereen het fijnste werkt, verheffen (lees: kopiëren?) tot de norm?

Het is genadeloos uitvallen. Het is geagiteerd luid spreken met consumptie. Het is briesen op zijn best. Dames en heren, het is het woord van de week. Fulmineren!

Even wat anders dan, voor ik het vergeet. Over woorden die je met een spatie of een streepje behoort te schrijven, die ik liever aaneenschrijf. Voorbeeldje? -> Back-up. Net zoals ‘online’ het verbindingsstreepje heeft verloren, verdient back-up het ook om als één woord door het leven te gaan. Als backup dus. Al is het maar om onmogelijke samenstellingen te voorkomen als systeem-back-up-plan. Dan is systeembackup-plan of systeembackupplan een stuk relaxter, toch? 
 
Niettevergeten is ook zo’n woord. Het staat niet in Van Dale. Maar ik voel echt een verschil tussen een avond die ‘om niet te vergeten’ was, als – niettevergeten – het memorabele optreden van die artiest op die avond. Vergelijk het met niettemin. Een correct als één woord geschreven bijwoord dat wezenlijk van betekenis verandert als je ‘niet te min’ bent om wat met spaties te strooien.
 
Nog één voorbeeld? Glazen bol. Dat woord gaan we over enkele jaren zeker schrijven als glazenbol. Dat weet ik gewoon, zonder gebruikmaking (één woord) van een dergelijk kristallen *spatie* medium.

Ik was tien. En zij houwde van mij. Volgens een liefdesbriefje bestaande uit vier woorden. Soms denk ik nog wel eens aan haar. Wat zou ze tegenwoordig doen?

Lieve kalverliefde, weet dat ik - en nog 1500 anderen - aan jouw denken.

Het is mij een waarlijk genoegen u mede te mogen delen Bij deze laat ik je weten dat ik het gebruik van ‘bij dezen’ écht niet meer vind kunnen. Het is nog steeds comme il faut. Maar waarom? Tenzij je je specifiek tot een jurist, makelaar of IT-er richt, schrijf je toch ook geen constructies als “…in referte ons onderhoud inzake de annoncering…”? Wie pretendeert doelgroepgericht te schrijven moet eens aan de lezer vragen waar hij eerder bij fronst. Bij deze, of bij dezen. Ik zet bij deze in op bij dezen.

Ontstaan met SMS en geperfectioneerd via messaging-programma’s als MSN: een serie afkortingen en smilies waarmee het prettig communiceren is. Zo functioneel prettig soms ook dat het onvermijdelijk is dat het fenomeen steeds vaker in formelere uitingen gaat opduiken, IMHO (in my humble opinion). Die glazen bol daargelaten. Naar aanleiding van het vorige postje kwam ik op mijn zoektocht naar grappige woorden de nodige smilies en afkortingen tegen op een handvol websites. Met name in reacties onder berichtjes. Ik bedien me er ook graag van. Toen blogbroeder RH ‘apenwipper’ voorstelde, wilde ik bijvoorbeeld bijna reageren met LOL. Wat niet staat voor lol in de zin van lollig, maar een afkorting is van Laughing Out Loud.
 
Als iets nog grappiger is dan LOL, dan schrijf je ROFL. Roll on (the) Floor Laughing. De vraag van de week is wat een goed Nederlands alternatief zou kunnen zijn. Wordt het:
 
GNF GNuiF
PBL Pijn in Buik van Lachen
SOK Sla Op Knie
PIB Pies In Broek
TMT Tranen Met Tuiten
 
De reden overigens om niet LOL te schrijven naar RH was omdat ik niet daadwerkelijk hardop lachte. Terwijl ik er wel lol mee had. Blijkt moeilijker dan ik dacht om een écht grappig woord met ROFL-kracht te vinden. Tussentijds resultaat? Heb inmiddels apenwipper verruild voor paardenlollie. Zeker als je paardenlollie wat bekakt probeert te zeggen, heeft het iets grappigs. Niet PIB, gewoon GNF ;-)
 

In navolging van het mooiste woord van het Nederlands, en het vieste woord (brrr), is het de hoogste tijd voor het grappigste woord van Nederland. Het woord waar je – soms zonder te weten waarom – altijd om moet lachen. Denk aan een woord als poep, dat zeker tot een leeftijd van een jaar of tien echt té grappig is. Mijn grappigste woord? Pijnlijke vraag. Tijdens een korte inventarisatie kom ik tot de ontdekking dat ik vooral vieze woorden grappig vind. Balen natuurlijk, want dat is een andere categorie. Hoewel? Misschien niet, want niet alle vieze woorden zijn grappig en andersom zijn niet alle grappige woorden vies. Ik hoop in ieder geval een woord te vinden dat heel grappig is, maar niet vies. 
 
Afijn, ik ben er nog niet uit. Ik loop vast op apenlul. Supergrappig als scheldwoord. Veel grappiger dan hondenlul of paardenlul. Maar waarom? Geen idee. En is het het grappigste woord? Hmmm…  op zoek naar het grappigste woord van het Nederlands zijn suggesties dus meer dan welkom! Gebruik de reactiemogelijkheid onder dit postje!

In mijn hopeloze strijd tegen misbruik van het woord oplossing, stuitte ik vandaag op dé slogan der slogans. Het stond er echt. Naast de bedrijfsnaam. Cikam, Specialisten in Oplossingen. SPECIALISTEN IN OPLOSSINGEN! Wow. De oplossing voor het fileprobleem? Wiskundige oplossingen? Iets met vloeistoffen? Mogelijk alle denkbare andere oplossingen ook? Je bent specialist of je bent het niet natuurlijk. Vergezeld door Sancho Panza ben ik snel met een vervoersoplossing door de infrastructurele oplossingen van de stad naar de kantooroplossing gecrost om te ontdekken of Cikam mij kan helpen.
 
Op de website van Cikam is de überslagzin helaas onvindbaar op de homepage. Misschien zijn de oplossingen uitverkocht? Nee, toch niet, de eerste zin op de site biedt soelaas. We lezen dat Cikam al 60 jaar een breed scala aan innovatieve oplossingen biedt. Een breed scala aan innovatieve oplossingen! Ook de derde zin is hoopgevend: “Onze totaaloplossingen bevorderen dan ook de kwaliteit, efficiency en productiviteit binnen uw organisatie.”  Pure schoonheid. Totaaloplossingen van de Specialisten in Oplossingen. Zouden ze dan eindelijk ook die ene oplossing hebben om mijn oplossingsstress op te lossen?

Ik doe mijn best een paar keer per week wat zinnigs te melden op deze site. Kan me alleen niet de luxe veroorloven er een uurtje of wat per berichtje aan te besteden. Zonde. Zie bijvoorbeeld het vorige postje. Nieuwe Revu. Die make-over verdient een waardigere recensie. Los van inhoudelijkheid. Tekstueel bedoel ik. Ik heb in de titel wel iets gedaan met ‘nieuw’. Ik heb het in de laatste zin laten terugkomen. Tussentijds gebeurt er nog iets met ‘ouderwets’. Maar het is Anton Heyboer. Het is snelkrabbelen. Gun (tip voor opdrachtgevers!) teksten de tijd. De tijd om een goeie insteek te bedenken. Het te laten rijpen. Het te redigeren. 
 
Moeilijk uit te leggen soms. “Doe je meer dan een half uur over een tekstje van één A4?” De tijd, leg ik dan geduldig uit, zit hem in het volgende…
 
1
Ten minste 30 tot 40% van de totaal benodigde tijd schrijf je NIET. Dan lees je je in. Doe je research. Speel je met het onderwerp. Bedenk je insteken. Zoek je dé boodschap. Hét concept. Net zolang totdat je in één zin weet wat je wil zeggen. 
 
In het geval van onderstaand postje zou dat bijvoorbeeld kunnen zijn ‘zo goed als nieuw’. Een titel die op meerdere fronten lading geeft aan de inhoud van je tekst. Het blad in kwestie heeft tenslotte een ‘nieuwe’ titel, maar niet een ‘goede’. De sarcastische twist in ‘zo goed als nieuw’ is dan een bruikbare kapstok om verder uit te wijden over waar opknapbeurten aan moeten voldoen in jouw ogen, waarom nieuw niet per definitie goed is en goed niet hetzelfde is als nieuw.
 
2
De volgende 10 tot 20% van je schrijfwerk is het daadwerkelijk schrijven. Die kritische opdrachtgever die over het halfuurtje begint, heeft volkomen gelijk. Alleen hij gaat uit van een ander startpunt. Hij is gewend om huizen te bouwen zonder fundering. Hij is: “help mijn man is een opdrachtgever”. Lees: weet niet wat tekstjes bouwen is. Laat staan aanscherpen. Of leesbaar maken. Gelukkig maar, anders was jij werkloos. 
 
3
De laatste 40 tot 60% is redigeren. Schrappen. Herschrijven. Husselen. Wegleggen. Hardop voorlezen. Alternatieve woorden zoeken. Anderen laten lezen. Beter rondbreien. Verbouwen. Testen. Punten op de i zetten. 
 
Of, in het ergste geval, weggooien. En opnieuw beginnen. Of was het nu overnieuw?  
 
Volgens Van Dale mag het allebei - maar kies opnieuw als je alle (met name ook oudere) lezers tevreden wil houden.
 
En hetzelfde geldt voor je teksten waar je niet 100% achter staat. Opnieuw!
 
Revu, ruilen? Ik vorige postje deleten, jullie de restyling ongedaan maken?

 “Nieuwe Revu is na ruim 40 jaar vanaf woensdag 2 juli 2008 weer Revu.” En dat is jammer. Vind ik. Dat ‘nieuwe’ hielt het altijd zo, tja, ‘nieuw’. Maar goed, er zullen vast ouderwets sterke argumenten voor nodig zijn geweest om deze verandering te bewerkstelligen. Laten we erop vertrouwen dat het een goede zet is. Maar wat zullen de beweegredenen zijn geweest om de cover om te toveren tot een vrouwenblad? Ik dacht eerst ‘WTF doet een Viva op de keukentafel’? Toen dacht ik ‘Flair’? Toen ‘Esta’, en op dat moment lees ik RE en daaronder VU. Pijnlijk. Hoogste tijd om, na bijna twintig jaar, misschien dan toch maar eens op zoek te gaan naar een Nieuw ‘mannenblad’?

Via via kom ik op de site van René Greve. Een sympathieke vakbroeder. Hij publiceert over van alles en nog wat. Met als rode draad zijn twee specialismen: SEO en webteksten. In een recent blogpostje attendeert hij de lezer overigens op http://browsershots.org Coole site! René bedankt! Terwijl ik kijk wat ie nog meer te bieden heeft aan bruikbare informatie, stuit ik op een leuke oproep. Hij daagt de bezoeker uit te reageren: “Meld me fouten en maak kans op een leuke prijs”.
 
Aangezien ik vandaag nog een stukje wil publiceren, ga ik de uitdaging aan. Eerste poging? ->
http://www.google.nl/search?num=100&hl=nl&rls=GGLJ%2CGGLJ%3A2006-29%2CGGLJ%3Anl&q=verassing+site%3Arenegreve.nl&btnG=Zoeken&meta=lr%3D
 
Top, 0 fout. (verrassing is met 2x een r)
 
Tweede poging:
http://www.google.nl/search?num=100&hl=nl&rls=GGLJ%2CGGLJ%3A2006-29%2CGGLJ%3Anl&q=%22wordt+je%22+site%3Arenegreve.nl&meta=lr%3Dlang_en%7Clang_nl
 
Oeps, Rene… 1 fout. (”wordt je” schrijf je als “word je”, lelijke instinker natuurlijk ook).
 
Derde poging:
http://www.google.nl/search?num=100&hl=nl&rls=GGLJ%2CGGLJ%3A2006-29%2CGGLJ%3Anl&q=veranderd+site%3Arenegreve.nl&btnG=Zoeken&meta=lr%3D 
 
Keurig. (Als voltooid deelwoord, nergens als tweede of derde persoon enkelvoud).
 
Vierde poging?
http://www.google.nl/search?num=100&hl=nl&rls=GGLJ%2CGGLJ%3A2006-29%2CGGLJ%3Anl&q=%22gebruik+maken%22+site%3Arenegreve.nl&btnG=Zoeken&meta=lr%3D 
 
Laatste dan:
http://www.google.nl/search?num=100&hl=nl&rls=GGLJ%2CGGLJ%3A2006-29%2CGGLJ%3Anl&q=gebeurd+site%3Arenegreve.nl&meta= 
 
Al met al een voldoende. René gefeliciteerd. Enneh, aangezien ik de berichtjes op dit blog niet streng redigeer, voel je vrij een berg fouten uit mijn tekstjes te vissen! ;-)

Tim was gisteren beroerd. Hij heeft daarom een halve dag in zijn nest liggen rotten. Ter ere van de therapeutisch succesvolle werking daarvan is het woord van de week: Trimethylaminuria!
 
Dinsdag visdag?